Đừng chỉ vội nói “Không, con giỏi mà!”
Làm sai một phép tính, con đẩy vở ra: “Con dốt lắm!”. Ba mẹ có thể muốn phủ nhận ngay để con vui trở lại. Nhưng trước lời động viên, hãy dành chỗ cho con kể điều vừa xảy ra. Với trẻ 6–10 tuổi, UNICEF khuyến khích cha mẹ dùng những chuyện thường ngày, kể cả điểm số không như mong đợi, để hỏi về cảm xúc và lắng nghe con.
Một cách mở lời để thử: “Có vẻ bài này làm con rất nản. Con muốn kể cho mẹ nghe không?”. Mục tiêu của cuộc trò chuyện không phải buộc con nhận mình giỏi, mà là hiểu con đang buồn vì điều gì.
Nguồn: www.unicef.org [1]
Nghe cảm xúc, rồi hỏi về chuyện cụ thể
Lắng nghe không phán xét và chấp nhận cảm xúc là những cách hỗ trợ lòng tự trọng của trẻ được Học viện Nhi khoa Hoa Kỳ khuyến nghị. Chấp nhận rằng con đang thất vọng không có nghĩa là đồng ý với lời con tự hạ thấp mình.
Ba mẹ có thể thử hỏi từng câu: “Chỗ nào làm con thấy khó nhất?” hoặc “Hôm nay có chuyện gì khiến con nghĩ như vậy?”. Để con trả lời hết trước khi đưa lời khuyên; không cần biến cuộc trò chuyện thành một loạt câu hỏi.
Ví dụ, khi con nói “Con chẳng làm được gì”, ba mẹ có thể đáp: “Mẹ nghe con đang rất thất vọng. Mình đang gặp khó ở bài toán này; mình thử tìm đúng chỗ con chưa hiểu nhé”. Đây là câu gợi ý để chuyển từ lời đánh giá cả bản thân sang một việc cụ thể có thể cùng xem xét.
Nguồn: www.healthychildren.org [2]
Khen điều có thật, thay vì đặt con vào vị trí phải luôn giỏi
UNICEF khuyên cha mẹ trẻ 6–10 tuổi ghi nhận hành động và nỗ lực cụ thể, thay vì chỉ gắn cho con nhãn “thông minh”. Chẳng hạn: “Mẹ thấy con đã đọc lại đề và tìm ra chỗ nhầm”. Lời khen cần đúng với điều ba mẹ thực sự quan sát được.
Với bài chưa hoàn thành, có thể nói: “Con đã nói cho mẹ biết chỗ con chưa hiểu. Giờ mình cùng xem câu đầu tiên”. Đây là ví dụ thực hành: ghi nhận việc con tìm hỗ trợ, rồi cùng chọn một bước tiếp theo, thay vì chỉ yêu cầu “cố lên”.
Cũng nên tránh nối lời khen bằng một đòi hỏi như “Nhưng sao không được điểm cao hơn?”. UNICEF lưu ý rằng chỉ chăm chăm vào phần điểm còn thiếu có thể khiến nỗ lực của trẻ bị bỏ qua; cách thay thế là ghi nhận rồi mời con cùng xem lại phần chưa đúng.
Nguồn: www.unicef.org [1], www.unicef.org [3]
Làm mẫu cách nói với bản thân khi mắc lỗi
Trẻ quan sát cách người lớn phản ứng trước khó khăn. Ba mẹ có thể làm mẫu bằng lời bình tĩnh, không tự mắng mình và không làm con xấu hổ vì lỗi nhỏ. Cách ứng xử tôn trọng, cùng sửa sai thay vì quy kết con người phù hợp với hướng dẫn nuôi dạy tích cực của UNICEF.
Ví dụ, khi quên một món đồ, thay vì “Mẹ đúng là vô dụng”, thử nói: “Mẹ quên mang rồi. Lần sau mẹ sẽ ghi vào danh sách”. Nếu từng lỡ chê con, có thể sửa lời: “Lúc nãy ba gọi con là vụng về, nói vậy không đúng. Cốc bị đổ thì mình cùng lau; ba không nên chê con như thế”.
Nguồn: www.unicef.org [3]
Khi nào cần tìm thêm hỗ trợ?
Đừng chỉ chú ý một câu nói; hãy quan sát xem việc tự chê có đi cùng né tránh thử sức, nhanh bỏ cuộc, giảm hứng thú, kết quả học tập sa sút hoặc ít giao tiếp với bạn bè hay không. Đây là những biểu hiện AAP khuyên cha mẹ lưu ý khi lo về lòng tự trọng của trẻ, không phải căn cứ để tự chẩn đoán.
Nếu tình trạng tiếp diễn và những hỗ trợ ở nhà chưa giúp con, hãy trao đổi với bác sĩ nhi để được hướng dẫn đánh giá, hỗ trợ phù hợp. Xây dựng cách nhìn tích cực về bản thân cần thời gian; con không phải lập tức hết buồn mới được coi là tiến bộ.
Thông điệp ba mẹ có thể nhắc lại là: “Dù hôm nay con làm bài thế nào, ba mẹ vẫn yêu con”. Tình yêu không phụ thuộc thành tích là nền tảng quan trọng trong những hướng dẫn hỗ trợ trẻ của UNICEF.
Ý kiến của ba mẹ (0)
Chưa có bình luận nào. Hãy là người đầu tiên chia sẻ cảm nhận nhé!